Sunday, May 22, 2016

Sakteen Sakteen By cairokee ساكتين ساكتين فرقه كايروكيي լռում ենք (թարգմանութիւն) Քայրոքի


Վերջ՞ը, երկիր:
Ի՞նչ է այս ամէնի վերջը:

Արդէն յուսայատութիւն է ծնուել
Ու չգիտենք վաղն ի՞նչ կը լինի:

Տեսնում ենք ամօթն ու սխալը
Նոյնիսկ չենք էլ հարցնում թէ ինչո՞ւ:
Իւրաքանչիւրն ասում է՝
«ձեռքիցս ի՞նչ է գալիս, որ..»

Եւ Միշտ...
Լռում ենք, լռում
Ու շարունակում ենք
Վիզերնիս ծռել
Ձեւացնել թէ չենք տեսնում

Պատի կողքով մեր համար քայլում ենք
Կարեւորը տուն հասնենք,
Օրերնիս բարով անցկացնենք՝
Իսկ վաղը՝ Աստուած մեծ է

Շատ բաներ սովորական են դարցել
Եւ յոյսը էլ մեզ չի կանչում.
Շատ բաներ անսովոր են դարցել,
Վերջ, մոռացել ենք մենք ով ենք

Եւ Միշտ...
Լռում ենք, լռում
Ու շարունակում ենք
Վիզերնիս ծռել
Ձեւացնել թէ չենք տեսնում

դադարեցինք խոսել,
դադարեցինք վրդովել,
դադարեցինք ցաւել..
վիճակը մեզ համար մէկ է

բայց երբեմն զգում ենք,
բայց րոպէ անց, մոռանում
ու էլի ենք սկսում..

Եւ Միշտ...
Լռում ենք, լռում
Ու շարունակում ենք
Վիզերնիս ծռել
Ձեւացնել թէ չենք տեսնում


Tuesday, May 3, 2016

Հայ օգտատերերը ԺԴԿ-ԱԶԿ հակամարտութիւնների առանքում

Վաղուց արդեն դադարել եմ զարմանալ մեր հաւաքական միամտութեան եւ եսակենտրոնութեան վրայ, բայց այնուամէնայնիւ, անհնար էր լուռ հետեւել ու ոչինչ ասել նոր խայտարակութեան մասին:

Երեկ գիշերուանից ամբողջ Facebookը հեղեղուեց երկու տեսանիւթներով, որոնցից մէկում թուրքական մեջլիսին կից մի նիստ էր, ուր տեսնում էինք ԺԴԿ եւ ԱԶԿ անդամների ծեծկրտուքը՝ այնտեղ էր նաեւ հայազգի պատգամաւոր Կարօ Փայլանը, միւս տեսանիւթը մեջլիսի նիստին ելոյթ էր ունենում ԺԴԿ-ի մի թուրք պատգամաւոր վերջին իրադարցութիւնների մասին, որին ուղեկցում էր պատգամաւորների բողոքական գոչիւնները, տեսանիւթին կցուած էր նաեւ ենթագրեալ թարգմանութիւնը, ինչը ամենեւին չէր համապատասխանում պատգամաւորի խօսքերին:

Հայկական էջերը ոգեւորուած սկսեցին տարածել այս երկու տեսանիւթները, զօրակցական կոչ էր անել Քիւրդերին, այլոք վիրաւորական բնոյթի հայտարարութիւններ անել թուրքերի իսկ ոմանք էլ երկու կողմերի հասցեյին, կար նաեւ մի մեկնաբանութիւն, որի հեղինակը կոչ էր անում օգնել Քիւրդերին զինուել եւ ապստամբել: Քիչ էր կազմում թիւը այդ մարդկանց, որոնք փորձել էին նախ հասկանալ թէ արդեօք այդ թարգմանութիւնը համապատասխանում է իրականութեանը:

Նախքան տեսանիւթերի վերլուծութեան անցնելը ուզում եմ ես էլ կոչ անել՝ ժողովուրդ, «սթափուեք» (© Վովա), նայեք ձեր շուրջը, եւ տեսեք թէ ինչպէս է աշխատում աշխարհը, հասկացեք, որ ամէն ոք կարող է ինչ ուզում է գրել, գցել համացանցում եւ օգտագործելով ճիշտ պահը դա տարածել որպէս շատ կարեւոր փաստ: Տեղեկատւութեան եւ տեխնոլոգիաների դարում ամէնաուժեղ զէնք է դարցել ապատեղեկատւութիւնը եւ հենց դրա համար էլ պէտք է մի քիչ քննողական մօտենալ ամէն ինչի, որը հրապարակւում է, մենք գտնւում ենք շատ խառնակ ժամանակներում եւ դէպքերի կիզակէտից ոչ շատ հեռու, իսկ միւս կողմից մեր հողի վրայ էլ դէպքերը պակաս շիկացած չեն՝ սահմանին շարունակւում է պատերազմը, իսկ այս անգամ ինչպէս արդեն սովորեցինք քառորյայ պատերազմի օրերին՝ ընդամենը մէկ ամիս առաջ, պակաս կարեւոր ճակատ չէ տեղեկատուական դաշտը: Իւրաքանչիւրս պարտաւոր ենք այդ դաշտում զգօն լինել, իհարկէ չխօսելու, չ'արտայայտուելու կոչ չեմ անում, ընդհակառակը՝ կոչ եմ անում լինել ազատ, խօսել ազատ բայց ճիշտ, քննուած, կշռադատուած:

Վերադառնալով տեսանիւթերին՝

1- Կարօյի «հարցակման ենթարկուելու» մասին

Իհարկէ Կարօն հիանալի անձնաւորութիւն է, անձնուեր հայ՝ ով չնայեած, որ գործունեութիւն է ծաւալում թուրքական քաղաքական դաշտում, չի մոռանում իր ազգային պատկանելիութեան մասին եւ իւրաքանչիւր պատեհ առիթով առաջ է բեռում նաեւ հայկական հարցը: Բայց չպէտք է մոռանանք, որ նա գործունեութիւն է ծաւալում ԹՈՒՐՔԱԿԱՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ԴԱՇՏՈՒՄ եւ նա այդ դաշտ մտել է քաջ տեղեակ լինելով «խաղի» կանոններին եւ պայմաններին, այդ դաշտում ինչքան էլ բարբարոս թուայ՝ համարեա առօրեայ բնոյթ են կրում ծեծկրտուքները, իսկ Կարօն վստահ այդ ամենին նախապատրաստուած մտաւ այդ դաշտ եւ ի պատիւ նրան նա ցուցաբերում է շատ պատշաճ վարքագիծ, հնարաւորինս հանդարտ պահելով իրեն:

2- Քիւրդ պատգամաւորը, հայերը, յոյներն ու մոնղոլները:

Քիւրդ պատգամաւորի ելոյթը ամենեւին այն մասին չէ ինչը ներկայացուած է տեսանիւթի ենթագրում, նա խօսում է վերջերս տեղի ունեցած դէպքերի մասին՝ բարձրաձայնում պատերազմական շրջաններում քիւրտերի կրած ճնշումները: Բայց ինչպէս տեսանք համացանցի մի օգտատեր որոշել է դա դարձնել «հիթ» կամ քարոզչութեան առարկայ շահելու համար յոյների եւ մեր՝ հայերիս, համակրանքը տեղի ունեցող իրադարցութիւններում:


Saturday, January 23, 2016

«Ճերմակ ջարդ» չէ, ամբողջ հայութեան չքացում կը սպառնայ

Կարդալով Հայրենիք կայքին մէջ տեղադրուած յօդուածը ու զգալով այն աղետալի վիճակը, որուն մէջ կը գտնուի մեր ազգը այսօր՝ հայրենիքի մէջ կամ դուրսը, որոշեցի մի քանի մեկնաբանութիւններ հաւաքել այս յօդուածիս մէջ մի քանի կետով:

 Ա. Նախ անդրադառնամ յօդուածին սկիզբը գրուած այս տողին՝ «...սուրիահայութեան արտագաղթը, կամ նոյնիսկ Հայաստան ներգաղթը, չքաջալերուեցաւ՝ արդարացիօրէն։»

Կը կարծեմ, որ արդարացի չէր, չէ եւ երբեք չի կրնար ըլլալ Հայաստան ներգաղթի չքաջալերող որեւէ կոչ կամ յայտարարութիւն քանի որ՝

1- Հայրենիք ներգաղթի որեւէ առիթ, ալիք, ցանկութիւն կամ նախաձեռնութիւն միայն քաջալերանքի արժանի է՝ մէկ կողմ դնելով այն բոլոր դժուարութիւնները որոնց մէջ կը գտնուի հայրենիքը այսօր, եւ որոնց պատճառով այդ սուրիահայերը իրենց հերթին իրենց բաժին դժուարութիւնները պիտի կրեն այնտեղ հաստատուելու ճանապարհին, ի դէպ յօդուածին մէջ կայ այս տողը, որը նոյն յաջողութեամբ կրնար վերաբերիլ Հայաստանին՝ «Տեղափոխուիլը միշտ դժուար եղած է։ Բայց մենք ժողովուրդ մըն ենք, որ վարժ ենք կառուցելու։», բայց յստակ է, որ յօդուածը միտուած չէ բարձրացնել այդ միտքը:

2- Այդ նոյն կառոյցները, որոնք համայնքի պահպանման կոչ ըրին, պաշտոնական կամ ոչ պաշտոնական (համակիրներու եւ հետեւորդներու միջոցով) քարկոծեցին Հայաստան ներգաղթողներուն, ի դէպ այդ կառոյցներէն որոշները, տասնամեակներ «Դէպի երկիր» կամ նոյնիմաստ այլ լոզունքներով սերունդներ դաստիարակել ձեւացուցած են՝ իսկ այսօր ճիգ չեն խնայէր սուրիահայերուն՝ ըլլան անոնք, Սուրիա, Լիբանան թէ նոյնիսկ Հայաստան, դէպի Գանատա գաղթին ինպաստ գործունեութիւն ծաւալելու՝ որոնց մասին նոյնպէս նշուած է յօդուածին մէջ:

Բ. Յօդուածը կարծես գովազդային նիւթ ըլլայ:

Այստեղ ոչ միայն կ'արդարացուի ու կը փառաբանուի այդ կառոյցներուն եւ համայնքին գործունեութիւնը դէպի Գանատա գաղթը կազմակերպելուն, նաեւ շատ ճոխ ձեւով կը գովազդուի երկիրը նշելով բացասական եւ դրական կողմերը թէ ինչպէս «գործ գտնելը սուրիահայութեան դիմագրաւած մեծագոյն տագնապն է», «..ամէն մէկ ընտանիք պիտի զգայ որ առանձին է իր կեանքը բարելաւելու դժուար գործին մէջ..» կամ այն որ «..գործարարներ մեծ ջանք կը թափեն իրենց անձնական գործերուն մէջ տեղաւորելու սուրիահայ պաշտօնեաներ:» եւ անպայման նշեմ «..տարբեր համայնքներ կը փորձեն օգտակար դառնալ սուրիահայ գաղթականներուն, ապահովելով անոնց տնտեսական եւ հոգեբանական աջակցութիւններ, աշխատանք ապահովելու հնարաւորութիւններ..»

Արդեօ՞ք Հայաստանի գործարարներէն շատեր՝ հնարաւորութեան սահմաններէն նոյնիսկ դուրս չփորձեցին գործի առիթներ ստեղծել սուրիահայերուն, կամ Արդեօ՞ք առկայ եւ նորաստեղծ կազմակերպութիւններ, չփորձեցին եւ դեռ չեն փորձեր օգնել այդ ընտանիքներուն, որ յարմարուին հայրենի կեանքին՝ շատ երկար կրնամ գրել անուններով եւ օրինակներով, բայց ես չեմ ուզեր հոս գովազդով զբաղուիլ, իսկ այդ բոլոր օրինակները այսօր մեր աջքին առջեւ են:

Բայց մի քանի տարի առաջ երբ դէպի Հայաստան հոսքը սկսաւ մէկը չեղաւ, որ իրենց ըսէ՝ «Տեղափոխուիլը միշտ դժուար եղած է։ Բայց մենք ժողովուրդ մըն ենք, որ վարժ ենք կառուցելու։», այլ ընդհակառակը կոչեր հնչեցին համայնքը չդատարկել, ինչը առնուազն անընդունելի էր իսկ ծայրայեղ դատելու պարագային կարելի է որակել ազգադաւութիւն, որ ղեկավար մը հանդէս գայ իօգուտ հայրենիք տեղաշարժի դէմ, յատկապէս պատերազմական իրավիճակի մը մէջ:

Այդ բոլոր փաստարկներէն Հայաստանի մասին չենք կրնար ըսել միայն այն, որ Հայաստանը հզօր տնտեսութիւն ունեցող երկիր է, իսկ մնացած բոլոր փորձերը սուրիահայերուն օգնելու հաստատուիլ կատարուեցան եւ դեռ կը կատարուին, բայց այդ բոլորէն անտեղեակ է կամ կ'ուզէ անտեղեակ ըլլալ համայն սփիւրքը իր հոգեւոր եւ աշխարհիկ իշխանութիւններով:

Ի վերջոյ, վերջին տարիներու գործունեութիւնը ցոյց կու տայ, որ՝ «դատարկ հայրենիք եւ «հզօր» սփիւռք» բանաձեւը աւելի նպատակահարմար է թէ՛ հայրենի եւ թէ՛ սփիւռքի՝ հոգեւոր եւ աշխարհիկ, իշխանութիւններուն:

Գ. Համակերպում

Ըստ հոգեբանական ծանոթ՝ Էլիզապեթ Քիւպլէր-Րոսսի, թեզի վիշտը ունի հինգ փուլ՝ Հերքում, Բարկութիւն, սակարկութիւն, ընկճում եւ համակերպիլ:

յօդուածագիրը կարծես համակերպման փուլին մէջ է, համակերպիլ այդ մտքին հետ, որ հայը միշտ պիտի ըլլայ թափարական: Անշուշտ Համակերպումը ըստ վերոյիշեալ թեզի ընդունուած է համարել վշտի հանդէպ յաղթանակ, սակայն այս պարագային մեծ պարտութիւն է:

Ինչպէ՞ս կարելի է տօնել սփիւռք երբ գոյութիւն ունի ճգնաժամի եւ աղէտի մէջ գտնուող եւ իւրաքանչիւր ներգաղթողի՝ հարուստ կամ աղքատ, պատերազմէ փախած թէ ազատ կամքով տեղափոխուած, կարիքը ունեցող հայրենիք, ինչպէս կարելի է շարունակել գաղութներու լայնացումը եւ այդ չտեսնել որպէս պարտութիւն, երբ այդ գործին վրայ ծախսուած ներուժին կէսով կարելի պիտի ըլլար իրապէս հզօր հայրենիք մը կերտել անցեալ 25 տարիներու ընդացքին:





Thursday, April 30, 2015

First Chapter - Last Judgement


one of the most famous icons of the Aleppine school (canvas, 400x600cm, 1703 by Nehmatallah Hovsep)
The Last Judgment, one of the most famous icons of the Aleppine school
(canvas, 400x600cm, 1703 by Nehmatallah Hovsep)
This 18th century painting represents the first chapter of my childhood;


- Look at all those people held by snakes.
- Those are satan's soldiers, torturing bad people, and that's satan in the corner.
- Bad people will end up there, in hell.


This was a sample of our childhood conversations at the Haygazian Armenian elementary school in Aleppo, which was in the same estate as the Forty Martyrs Armenian church, which was bombed and leveled two days ago.


Every Friday at 8 AM they took 5th and 6th graders to the church to practice the Holy Liturgy, we spent an hour and a half singing every week for months, preparing for the annual Armenian Genocide commemoration service on April 24th in the Armenian cemetery of Aleppo.


There were six guys in my 6th grade class, we had formed a gang, and were the trouble makers of the school that year. One of the little games we used to play during the Friday morning rehearsal was the "Yawning game", which George from our group came up with, which basically was looking into the victim's face during the rehearsal and faking a yawn, and the victim would start yawning for real within seconds. Mr. Vahe, the music teacher or Der Yeznig the priest and our religion teacher would make angry eye contact with the victim, which basically for a 11 year old meant doom.


My friends Alex and Tavit, were the masters of the spit balls, and the main weapon of the rest of us were the rubber band slingshots, of course a regular book would become a "pizza" shot as we called them, if needed.

The estate also included the center of "Hamazkayin" the Armenian Educational & Cultural Society, with the Arshile Gorky academy, the music halls and the offices. One of the most interesting memories associated with this place was the rumor we kept hearing during every break between classes in the school yard, - "Jesus is playing piano in the hall upstairs". Everybody would run over to sneak behind the door and listen "Jesus" play the piano, which actually was Maestro Sedrak Yerkanyan, who back then was the conductor of Hamazkayin's Zvartnots choir, we confused him with Jesus because of his very long hair.

Ruins of the church and the nearby stores.

Those days are just memories from my childhood now, alongside thousands of others, from the Forty Martyrs church, The Haygazian school, and the narrow streets around them.

Ruins of the church and the main entrance


The characters and places behind those memories are gone now. Days after the centennial of the Armenian Genocide the place where we commemorated the event as children was bombed and brought down to the ground, all that is left is a destroyed belfry and the six young men that shared memories in that church. It is hard now to get together and relive the past with my friends as we are all living all over the world; from Worcester, Massachusetts to Yerevan, Armenia to Beirut, and Aleppo. The last time I saw those guys was the last time I visited Syria back in 2010, months before the conflict started. I don't know if the six of us will be in the same place again together, but I'm sure each of us will hold onto those memories, and remember the first chapter of our lives every time we use a pen or a rubber band like the ones we used when we were young trouble-makers. I know I still look at these simple things and smile when I am reminded of those days, it is something that will always trigger memories of the past.

The last meeting with the guys.
There's only 5 of us in this picture, and Sarkis a good friend I made during that last visit to Aleppo
Left to Right: Alex, George, Nerses, Tavit, Hagop & Sarkis

Thursday, July 24, 2014

Second Cousin to the Devil

He saw her early at dawn
Walking barefoot, wearing grey gown
Offered her help, or maybe a home
"I'm the second cousin" she said
"For your own sake, please be gone"

At the bar on a stool
With a drink in her hand
Hypnotized him with her looks
The red lipstick made him a fool
The Cousin she was, second of them all

A night from the thousand nights
Bottles of wine, love to the spine
Held her so close, she felt his heart pound
"The second cousin of god" he said
"that's who you are, that's who I found"

I've seen him one time
All alone, with no charm
Marooned in his body, his life at its prime
Chewing on his soul, or what's left of it
The second cousin of the devil had eatin most of it

Friday, April 18, 2014

մէկ

հազար մարդ եմ ուզում հիմա
հազար ու մէկն ես կը լինեմ
հազար լուսնոտ գիշեր նրանց
հազար ու մէկն մերը լինի
հազար տեսակ տակառ գինու
հազար ուրախ երգ թող հնչի
հազար տարբեր պար կը պարեմ
հազար անգամ արցունք սիրո ես կը լացեմ
բայց մէկ անգամ.. հազար ու մէկն.. քո հետ լինի...

Sunday, April 6, 2014

Թռչիր, ճախրիր

թռչիր, ճախրիր
անցիր գագաթը վէհ սարի
գտիր կշեռքն արդարութեան
ու ետ դառցիր

չուիր մինչեւ աստղը լուսոյ
մի բուռ լոյս բեր դու բարութեան
ու ետ դառցիր

թռչիր, ճախրիր,
հասիր անծիր տիեզերքին
գտիր ակունքն իմաստութեան
ու ետ դառցիր

մի քիչ խինդ բեր,
մի քիչ յաւատ ազատութեան,
սիրոյ յոյս բեր, ու ետ դառցիր

Tuesday, March 4, 2014

Վազք

Անվերջ այս ճամբուն վրայ
Ճամբորդներ ենք ակամայ.
Այս լուռ երթին բազմամեայ,
Մասնակիցներ մոլեռանդ:

Անտեղեակ ենք մենք աւաղ,
Թէ ինչ դաւեր կը հիւսուին
Մութին մէջը գիշերուայ՝
Շուքին տակը մեր երթին:

Մասնակցելով այս վազքին՝
Մեքենական մեր կեանքով,
Կերտողներ մենք կը դառնանք
Այդ սպանիչ խաբկանքին...

Saturday, February 15, 2014

adelita



երկու զոյգ աչք,
երկու զոյգ շուրթ,
րոպէ մը լուռ:

երկու հատ սիրտ,
կեանք մը անգութ,
սէր մը անհուր:

խամրա՜ծ, պաղա՜ծ.
դեռ չ'սկսած:

մեղքո՞վ էր ինք,
որ մոխրոտ էր հոգին արդէն:

անխի՞ղճ էր ան,
որ անփորձ էր սիրտը մաքուր:

յանցաւորը միւսն է, որ կար,
եւ այն միւսը, որ դեր չ'եղած՝
եղաւ անցած:

Tuesday, February 4, 2014

The New Project


holiday is a day set aside by custom or by law on which normal activities, especially business or work, are suspended or reduced. Generally holidays are intended to allow individuals to celebrate or commemorate an event or tradition of cultural or religious significance. 

Above description is copied from the Wikipedia description of a Holiday, according to which if someone celebrates a holiday they have to be culturally be connected to the event, ironically in today's commercial world we can notice how people celebrate holidays that they know so little about, and are connected even less to the cultural or traditional source of it, letting behind the real traditional or culturally related holidays without any mentioning.